Những năm gần đây, cả nước ghi nhận tình trạng nhiều doanh nghiệp 'zombie' — tồn tại trên giấy tờ nhưng không có hoạt động thực tế. Một trường hợp điển hình đang xảy ra ở một công ty gần 15 năm tuổi, khi chủ đơn vị phát hiện ra rằng việc ngừng hoạt động mà không thực hiện thủ tục giải thể chính thức đã để lại cho họ những hậu quả nặng nề, từ các khoản nợ đóng góp bảo hiểm xã hội cho đến các loại phí, lệ phí liên quan.
Theo chia sẻ từ chủ doanh nghiệp, khoảng mười năm trước, công ty đã dừng hoạt động kinh doanh nhưng ông không hề thực hiện các bước đóng cửa chính thức. Thay vào đó, công ty chỉ lặng im, không công bố thông tin, không nộp báo cáo hay tờ khai thuế. Trong thời gian này, ông vẫn 'bị ràng buộc' bởi các yêu cầu hành chính nhưng lại không nhận ra.
Những 'bom nợ' ẩn sau sự im lặng
Đến gần đây, khi quyết định làm hết ráp, chủ công ty mới bước vào cuộc 'đụng độ' thực tế với các cơ quan chức năng. Những con số mà cộng lại khiến ông mất ăn, mất ngủ. Công ty nợ tiền đóng góp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho các lao động từng làm việc ở đó. Ngoài ra còn có các loại phí theo quy định của cơ quan quản lý công thương, phí chứng chỉ hành nghề, và nhiều loại khác mà ông không thể kể hết.
Một trong những khó khăn lớn nhất là các cơ quan chức năng đã gửi nhiều thông báo, văn bản yêu cầu nộp báo cáo định kỳ nhưng chủ công ty không nhận được, hoặc nhận được nhưng không biết cách xử lý. Mỗi năm trôi qua, số tiền nợ cộng dồn lên, kèm theo các khoản phạt vì không nộp báo cáo đúng hạn.
Tình trạng này không phải là hiếm gặp. Nhiều chủ doanh nghiệp, đặc biệt là những người điều hành các công ty nhỏ vừa, khi gặp khó khăn tài chính hoặc không muốn tiếp tục hoạt động, thường chọn cách 'tắt cửa im lặng' thay vì thực hiện các thủ tục giải thể phức tạp, phải đi đi lại lại giữa các cơ quan.
Quy trình giải thể không đơn giản như tưởng
Quy trình giải thể một doanh nghiệp đòi hỏi phải hoàn thành nhiều bước. Trước tiên, chủ doanh nghiệp phải nộp đơn đề nghị giải thể tại cơ quan đăng ký kinh doanh. Sau đó, doanh nghiệp phải thực hiện công bố thông tin, giải quyết các tài sản, nợ phải trả, và xử lý các vấn đề liên quan đến lao động như chi trả các khoản lương tạm ứng, bồi thường theo quy định.
Để giải quyết các khoản nợ bảo hiểm xã hội, chủ công ty phải liên hệ với cơ quan bảo hiểm xã hội để rõ số tiền cần nộp, bao gồm cả tiền nợ và các khoản lãi phạt. Nếu công ty có khó khăn, có thể thỏa thuận để trả dần theo kỳ hạn. Tương tự như vậy với các loại nợ khác — thuế, phí, lệ phí.
Tuy nhiên, hầu hết các doanh nghiệp 'zombie' đều không nhận thức được tầm quan trọng của việc thực hiện thủ tục giải thể chính thức. Họ cho rằng chỉ cần không hoạt động là xong, không biết rằng sự 'vô hình' này lại tạo ra những nghĩa vụ pháp lý tiếp tục phát sinh.
Những rủi ro từ sự bỏ bê
Không thực hiện thủ tục giải thể có thể dẫn đến nhiều hậu quả. Trước tiên, chủ doanh nghiệp vẫn phải gánh chịu các trách nhiệm pháp lý và tài chính. Thứ hai, các khoản nợ sẽ tiếp tục tăng do lãi suất hoặc phạt mỗi năm qua. Thứ ba, nếu sau này chủ doanh nghiệp muốn kinh doanh lại hoặc tham gia vào các dự án khác, việc có nợ chưa xử lý có thể gây ảnh hưởng đến tín dụng hoặc khả năng làm việc với các đối tác.
Trường hợp của chủ công ty này là bài học cho những người khác. Thay vì để công ty 'nằm im' mà không làm thủ tục gì, việc tích cực giải quyết việc giải thể ngay từ khi bắt đầu gặp khó khăn sẽ giúp giảm thiểu những rắc rối về sau.
Hiện nay, các cơ quan chức năng đã cố gắng hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình giải thể. Tại các trung tâm hành chính công, chủ doanh nghiệp có thể nhận được tư vấn miễn phí về các thủ tục cần làm, thứ tự ưu tiên, và cách liên hệ với các cơ quan liên quan để giải quyết các khoản nợ.
Câu chuyện của doanh nghiệp 15 năm tuổi này là một lời nhắc nhở rằng, trong kinh doanh, việc 'im lặng' không bao giờ khiến vấn đề biến mất — nó chỉ khiến vấn đề trở nên phức tạp hơn. Sớm hay muộn, chủ doanh nghiệp cuối cùng vẫn phải đối mặt với nó, và lúc đó, khối lượng công việc và chi phí xử lý sẽ lớn hơn rất nhiều so với nếu họ có hành động kịp thời ngay từ đầu.