Chị Trần Thị Hồng Nhung, 45 tuổi, làm nội trợ tại Hội An, bắt đầu đan len như một cách để giết thời gian sau khi các con vào cấp ba và không còn cần mẹ đưa đón mỗi ngày. Ban đầu chị chỉ đan khăn quàng cổ và mũ len tặng người thân. Đến khi một người bạn hỏi mua lại một chiếc khăn vì "đẹp quá, tự làm không nổi", chị mới nghĩ đến việc đăng ảnh sản phẩm lên trang Facebook cá nhân. Một năm sau, chị có một lượng khách quen đều đặn đặt hàng mỗi tháng — không nhiều, nhưng đủ để trở thành một khoản thu nhập chị không ngờ tới. (Nhân vật minh họa — không đại diện cho một cá nhân cụ thể.)
Câu chuyện của chị Nhung không phải cá biệt. Ngày càng nhiều người Việt Nam, đặc biệt là phụ nữ nội trợ, người về hưu hoặc người muốn có thêm thu nhập ngoài giờ, đang biến các sản phẩm thủ công — từ đồ đan len, gốm sứ, đồ da, đến thực phẩm handmade — thành nguồn thu nhập thêm thông qua mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử.
Vì sao bán hàng thủ công online lại dễ tiếp cận hơn trước
Khác với việc mở cửa hàng truyền thống — vốn đòi hỏi mặt bằng, vốn nhập hàng lớn và rủi ro tồn kho — bán hàng thủ công trên mạng xã hội gần như không có rào cản gia nhập. Một chiếc điện thoại có camera, một tài khoản Facebook hoặc Zalo, và sản phẩm tự làm là đủ để bắt đầu. Điều này đặc biệt phù hợp với những người muốn thử sức mà không phải đầu tư số vốn lớn ngay từ đầu.
Những nền tảng phổ biến để bắt đầu
Facebook cá nhân và Group. Nhiều người bắt đầu đơn giản bằng cách đăng sản phẩm lên trang cá nhân hoặc tham gia các hội nhóm mua bán đồ handmade theo khu vực.
Shopee, TikTok Shop. Khi đã có một số lượng khách nhất định, nhiều người mở rộng sang các sàn thương mại điện tử để tiếp cận khách hàng ngoài vòng quen biết.
Chợ phiên, hội chợ địa phương. Một số người kết hợp bán online với việc tham gia các phiên chợ cuối tuần hoặc hội chợ du lịch — đặc biệt phổ biến ở những nơi có lượng khách du lịch như Hội An.
Thu nhập thực tế — nhỏ nhưng đều đặn
Phần lớn người bán hàng thủ công online không kỳ vọng đây sẽ là nguồn thu nhập chính. Doanh thu thường dao động tùy tháng, phụ thuộc vào mùa vụ (ví dụ: đồ len bán chạy hơn vào mùa lạnh, các dịp lễ Tết) và số lượng khách quen tích lũy được theo thời gian. Với nhiều người, đây là khoản thu nhập "phụ nhưng ổn định", đủ để trang trải một phần chi phí sinh hoạt hoặc dành riêng cho các khoản chi tiêu cá nhân.
"Ban đầu tôi chỉ nghĩ bán được vài cái là vui rồi. Không ngờ có tháng thu nhập từ việc đan len còn nhiều hơn tôi tưởng." — chia sẻ mang tính minh họa, tổng hợp từ trải nghiệm phổ biến của những người bán hàng thủ công nhỏ lẻ.
Những thách thức cần lường trước
Không phải mọi thứ đều thuận lợi. Cạnh tranh trên các nền tảng online ngày càng cao, đòi hỏi người bán phải đầu tư thời gian chụp ảnh sản phẩm đẹp, viết mô tả hấp dẫn và trả lời tin nhắn khách hàng thường xuyên. Ngoài ra, việc quản lý đơn hàng, đóng gói, vận chuyển cũng tốn thời gian hơn nhiều người nghĩ ban đầu — đặc biệt khi lượng đơn tăng lên.
Những điều cần chuẩn bị trước khi bắt đầu
- Xác định rõ sản phẩm mình có thể làm ổn định về chất lượng và số lượng
- Học cách chụp ảnh sản phẩm bằng điện thoại sao cho thu hút
- Tìm hiểu chi phí đóng gói, vận chuyển để định giá sản phẩm hợp lý
- Bắt đầu từ quy mô nhỏ, trong vòng quen biết, trước khi mở rộng ra các nền tảng lớn hơn
- Tham gia các hội nhóm bán hàng thủ công để học hỏi kinh nghiệm từ người đi trước
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin chung, không cấu thành tư vấn kinh doanh hay tài chính cá nhân. Kết quả kinh doanh thực tế phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau và có thể khác biệt giữa từng cá nhân.
Nguồn tham khảo: Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM).