Trong bối cảnh nước ta đang tập trung thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, vấn đề bảo vệ những người có thu nhập thấp và lao động yếu thế trở thành ưu tiên hàng đầu của lãnh đạo đất nước. Các chương trình phát triển không thể để lại những người đang gặp khó khăn phía sau, mà phải tạo đà để họ cùng tiến bộ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vừa đưa ra yêu cầu rõ ràng: các chương trình phát triển phải bảo đảm sinh kế, không để người nghèo và lao động yếu thế chịu phần bất lợi từ quá trình phát triển. Đây là một tín hiệu quan trọng về định hướng chính sách trong những năm tới, khi mà việc giảm bất bình đẳng và đảm bảo công bằng xã hội được xem là nhiệm vụ trọng tâm.
Phát triển bền vững phải chú trọng công bằng
Thời gian qua, khi các dự án phát triển hạ tầng, công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước được triển khai rộng rãi, không ít hộ gia đình có thu nhập thấp gặp phải những khó khăn nhất định. Lao động yếu thế, những người không có kỹ năng cao, những cộng đồng sống ở vùng sâu, vùng xa thường gặp rủi ro về mất việc làm, tăng chi phí sống, hoặc mất mát tài sản khi các dự án thu hồi đất đai diễn ra.
Yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước phản ánh một nhận thức rõ ràng: phát triển kinh tế không phải là lựa chọn giữa tăng trưởng hoặc công bằng, mà phải kết hợp cả hai. Nếu những người yếu thế bị tổn thương trong quá trình phát triển mà không có các biện pháp bảo vệ và hỗ trợ kịp thời, điều này sẽ tạo ra những vết nứt sâu trong xã hội, gây ra bất ổn và khó khăn cho sự phát triển lâu dài.
Cần có chính sách hỗ trợ cụ thể
Để bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau, cần phải có những chính sách hỗ trợ cụ thể, thiết thực và kịp thời. Điều này bao gồm việc nâng cao mức sống tối thiểu, hỗ trợ đào tạo kỹ năng cho những người trong độ tuổi lao động, bảo hiểm xã hội mở rộng, và các chương trình an sinh xã hội để hỗ trợ những người già, trẻ em, người khuyết tật.
Các chương trình phát triển địa phương, dự án thu hồi đất đai, hoặc những dự án công nghiệp lớn cũng cần phải có sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương. Những người bị ảnh hưởng trực tiếp phải được tư vấn, được giáo dục về quyền của mình, và phải được bù đắp công bằng nếu mất mát tài sản hoặc sinh kế.
Thực tiễn quốc tế và bài học
Trên thế giới, những nước đã phát triển thường xuyên tính toán kỹ lưỡng tác động xã hội của các chính sách kinh tế trước khi thực thi. Họ thực hiện các cuộc đánh giá tác động xã hội (social impact assessment) để dự báo những hậu quả đối với các nhóm dân số yếu thế, từ đó điều chỉnh chính sách phù hợp.
Đối với Việt Nam, khi tốc độ phát triển đang tăng nhanh, việc áp dụng những cách làm tương tự là điều cần thiết. Mỗi dự án, mỗi chương trình phát triển nên có phần đánh giá rõ ràng về tác động đến những người nghèo, những lao động yếu thế, và phải có những biện pháp dự phòng, hỗ trợ để giảm thiểu những tác động tiêu cực.
Vai trò của cộng đồng và chính quyền
Chính quyền các cấp có trách nhiệm chính trong việc bảo vệ những người có thu nhập thấp. Điều này không chỉ là một vấn đề đạo đức, mà là cần thiết để duy trì sự ổn định xã hội. Khi người dân thấy rằng họ không bị bỏ lại trong quá trình phát triển, họ sẽ tin tưởng hơn vào chính quyền và hỗ trợ các chính sách phát triển.
Các tổ chức xã hội, các cộng đồng địa phương cũng có vai trò quan trọng trong việc phát hiện những người gặp khó khăn, hỗ trợ họ tiếp cận các dịch vụ công, và giám sát việc thực hiện các chính sách bảo vệ xã hội.
Yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là một lời nhắc nhở rõ ràng rằng sự phát triển kinh tế phải đi đôi với công bằng xã hội. Trong những năm tới, các chương trình phát triển sẽ được thiết kế, triển khai và giám sát với mục tiêu đảm bảo rằng những người yếu thế nhất cũng có cơ hội hưởng thụ từ những thành tựu phát triển chung của đất nước.